Có rất ít dịch vụ du lịch hấp dẫn thế này ở du lịch biên giới - Ảnh: T.N.Quyền

Du lịch là con đường ngắn nhất để góp phần xóa đói giảm nghèo cho các địa phương có tiềm năng phát triển ngành "công nghiệp không khói" này. Tuy nhiên hầu hết các tỉnh biên giới hiện nay đều chưa… mặn với du lịch.

Sau một chuyến khảo sát du lịch tại Lạng Sơn mới đây, ông Lưu Đức Kế, Giám đốc Công ty du lịch Hà Nội, phát hiện ra rằng tỉnh này chưa để ý tới việc đưa các bản làng của bà con dân tộc thiểu số thành điểm tham quan du lịch, trong khi đây là những nơi rất được khách quốc tế quan tâm. Du lịch chiếm tới gần 40% GDP của tỉnh, nhưng Lạng Sơn vẫn chưa coi du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn là "chưa chuẩn", ông Kế nhận xét.
Theo ông Kế, nếu Lạng Sơn nhận thức lại về vấn đề này việc đầu tư cho du lịch sẽ được quan tâm hơn và Lạng Sơn sẽ trở thành một điểm lưu trú của khách quốc tế thay vì chỉ là điểm trung chuyển như hiện nay.

Những bãi rác khổng lồ tại các mỏ than Quảng Ninh là ví dụ cụ thể cho việc này. Hầu hết các địa phương chỉ biết khai khác mà bỏ qua vấn đề bảo vệ môi trường. Và đó sẽ là nỗi đau của du lịch trong tương lai" - Ông Vũ Thế Bình, Vụ trưởng Vụ Lữ hành - Tổng cục Du lịch

“Lỗi của những người làm du lịch chúng ta”

VN có hơn 4.550 km đường biên giới đất liền giáp với Trung Quốc, Lào, Campuchia, gồm 25 tỉnh biên giới trải dài từ Bắc tới Nam với 42 cửa khẩu quốc tế và cửa khẩu chính. Nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng như văn hóa của các tỉnh biên giới đều cực kỳ đa dạng, hấp dẫn. "Đây là những lợi thế lớn, và việc chưa khai thác được là do lỗi của những người làm du lịch chúng ta mà thôi", ông Vũ Thế Bình, Vụ trưởng Vụ Lữ hành - Tổng cục Du lịch nói.

Theo ông Lý Môn, Tổng giám đốc Công ty cổ phần du lịch Hạ Long, nhiều người cho rằng du lịch biên giới là du lịch của du khách  nghèo, thu nhập thấp nhưng thực tế không như vậy. Cụ thể sau 3 năm hoạt động, 6 đơn vị được Tổng cục Du lịch thí điểm lựa chọn chuyên phục vụ khách du lịch đường biển Bắc Hải (Trung Quốc) - Hạ Long đã có những kết quả kinh doanh rất khả quan. Từ 2006 - 2009, các doanh nghiệp này đã đón 296.000 lượt khách, doanh thu đạt 300 tỉ đồng, lợi nhuận trên 17 tỉ đồng, nộp ngân sách 58 tỉ đồng, trong đó riêng phí xuất nhập cảnh là 48 tỉ đồng.

Ấn tượng không tốt

Theo Tổng cục Du lịch, mặc dù đã có sự cải thiện đáng kể nhưng hạ tầng ở hầu hết các tỉnh biên giới đều chưa đạt yêu cầu đón khách du lịch.

Các cửa khẩu quốc tế phần lớn đều đã cũ kỹ và lạc hậu. Địa điểm cửa khẩu chật hẹp, không có đủ chỗ tại các phòng chờ làm thủ tục cho khách. Trang thiết bị, tiện nghi phục vụ cho việc làm thủ tục xuất nhập cảnh hải quan vẫn chưa được hiện đại hóa. Bên cạnh đó,  cơ sở lưu trú và ăn uống ở các tỉnh biên giới còn chưa đáp ứng được nhu cầu của khách cao cấp. Nhiều du khách có thu nhập cao và luôn hướng tới các dịch vụ cao cấp nhưng hệ thống dịch vụ du lịch của nhiều tỉnh lại không thể đáp ứng, khiến khách muốn tiêu tiền mà không được. Bên cạnh đó hệ thống các trạm nghỉ dừng chân vẫn chưa được quan tâm mà chủ yếu ở dạng tự phát. Hầu hết các điểm dừng này đều không đảm bảo an toàn vệ sinh cũng như tiện nghi.

Một vấn đề khác đó là việc khách quốc tế đến nhiều điểm du lịch, bản làng của đồng bào dân tộc vẫn phải xin "giấy phép con". Thậm chí nhiều nơi còn yêu cầu có công an dẫn đường cho khách và phải trả phí mặc dù khách không muốn, gây ra những ấn tượng không tốt cho du khách.

Một bất cập khác là việc quy hoạch, quản lý tài nguyên du lịch ở nhiều tỉnh biên giới đang rất lộn xộn, dẫn đến việc đầu tư nhiều công trình làm phá hủy tài nguyên du lịch, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường. "Hiện nay đang xảy ra tình trạng các tỉnh biên giới đua nhau làm thủy điện. Vừa rồi riêng Tây Nguyên báo cáo có tới trên 200 dự án thủy điện. Đây là tin rất buồn cho ngành du lịch", ông Vũ Thế Bình trăn trở.

"Người VN thiếu tính nghiêm túc trong thực hiện, báo cáo thì hay thực hiện thì tồi. Những bãi rác khổng lồ tại các mỏ than Quảng Ninh  là ví dụ cụ thể cho việc này. Hầu hết các địa phương chỉ biết khai khác mà bỏ qua vấn đề bảo vệ môi trường. Và đó sẽ là nỗi đau của du lịch trong tương lai", ông Bình bức xúc.

Chợ VN “đấu” với casino, trường gà... Đi dọc theo tuyến biên giới Tây Nam, có thể thấy được sự khác nhau trong cách thu hút du khách giữa VN và Campuchia. Nếu như Đồng Tháp có chợ cửa khẩu Dinh Bà, An Giang có nhiều chợ biên giới lớn như chợ Tịnh Biên, siêu thị miễn thuế Tịnh Biên, chợ Khánh Bình, Trung tâm thương mại An Phú, Kiên Giang có Xà Xía thì bên kia biên giới Campuchia, các tỉnh Sray Viêng, Can Dal, Tà Keo có vô số casino và trường gà. Ở những casino trên đất Campuchia này, không khó để nhận ra đa phần khách ở đây là khách VN. Ở xã Chray Thum (tỉnh Can Dal, Campuchia), giáp với cửa khẩu Khánh Bình (An Giang) có đến 2 casino và 2 trường đấu gà. Các tụ điểm này đều tổ chức xe túc trực đón khách từ VN qua, ngôn ngữ chính của khách đến những nơi này là tiếng Việt. Trong khi rất nhiều du khách Việt đổ qua bên kia biên giới, đến với các casino, trường đấu gà, thì phía VN, ngoài những khu chợ ra hầu như chẳng có dịch vụ gì thực sự hấp dẫn để thu hút khách Campuchia hoặc nước thứ ba, dù tiềm năng của đối tượng khách này được đánh giá là khá cao. Cần có casino Bộ Tài chính đã thống nhất với Bộ Xây dựng cấp phép cho hoạt động casino nằm trong phạm vi một dự án tại Phú Quốc. Ông Bùi Ngọc Sương, Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang, cho biết, dự án khu du lịch giải trí tổng hợp Phú Quốc, trong đó có dự án casino và trò chơi có thưởng được quy hoạch ở đông bắc Phú Quốc và đã có hơn 10 nhà đầu tư đăng ký tham gia dự án này. Ông Tăng Phát Bảo, Tổng giám đốc Công ty Đồ Sơn Casino, cho biết, 70% khách chơi tại Đồ Sơn là người Trung Quốc, số còn lại đến từ các quốc gia và vùng lãnh thổ khác. Theo ông Bảo, những hạn chế về cơ sở hạ tầng, lực lượng dịch vụ, các loại hình du lịch chưa đa dạng đã làm giảm sút lượng khách quốc tế đến VN. Nếu có sự phát triển song hành giữa bất động sản du lịch như cơ sở hạ tầng, resort và các loại hình dịch vụ du lịch, khách sạn cao cấp... với công nghệ giải trí casino, thì những dự án du lịch đầu tư căn cơ sẽ khác đi rất nhiều. Thủ tục hành... khách Để triển khai các tour du lịch SEA Games vào tháng 12 tới sang Lào, một Việt kiều sống và kinh doanh trong nghề du lịch lữ hành tại tỉnh Mục Đa Hãn (Thái Lan) mới đây đã gửi e-mail cho người viết để giới thiệu một tour du lịch từ VN đi các tỉnh Đông Bắc Thái bằng ô tô kết hợp dự khán các cuộc so tài tại SEA Games. Điều kiện mà anh này không thể thay đổi là chỉ đón khách Việt tại cửa khẩu Đen Savanh hoặc các cửa khẩu Lào - Thái, chứ không thể đón khách ở Lao Bảo hoặc các tỉnh miền Trung. Lý do là nếu nhận khách đi từ nội địa VN sẽ phải chịu nhiều chi phí trên đường, đồng thời không bảo đảm thời gian cho khách vì các thủ tục kiểm tra nhiêu khê và chậm chạp tại các cửa khẩu. Người viết bài đã nhiều lần tham gia trong các chuyến đi bằng đường bộ từ VN đến Lào và Thái Lan đã được các lái xe cho biết: Mỗi lần ô tô đưa khách sang các cửa khẩu VN hoặc ngược lại đều phải chi thêm tiền (tùy xe lớn nhỏ) để được kiểm tra nhanh, thông qua một vài "cò" là những người hoạt động đổi tiền tại biên giới. Các lái xe du lịch còn cho biết xe đến cửa khẩu sau 11 giờ trưa, nếu không muốn chờ đợi đến giờ làm việc đầu giờ chiều, thường chủ xe phải khoán một khoản lộ phí riêng để có thể đưa khách đến ăn trưa theo lộ trình ở bên kia biên giới và kịp đưa khách về nghỉ đêm bên đất Thái. Đó là chưa kể tốc độ hạn chế khá bất hợp lý trên các tuyến đường trên các quốc lộ ở VN. Tại cửa khẩu Đen Savanh phía Lào gần đây, theo giới lái xe, cũng có hiện tượng đòi tiền "bồi dưỡng" của một vài nhân viên làm việc tại đó. Để phát triển nhanh chóng giao thương và giao lưu văn hóa giữa các nước đồng thời thực hiện có hiệu quả sự kỳ vọng của chương trình hành động “Ba quốc gia một điểm đến” của ngành du lịch, thiết tưởng, cần đặt lên bàn làm việc một tài liệu mang tên “Một thủ tục thống nhất cho một điểm đến” để cùng nhau thảo luận và tháo gỡ các vướng mắc.

(Theo: Thanh niên Online)