Vùng đất sông ngòi chằng chịt, nơi có những đứa trẻ chưa biết chạy đã lặn ngụp trên sông, và thuyền bè thay xe cộ làm phương tiện di chuyển chủ yếu của người dân tại đây. Nơi mà chợ có khi không họp trên đất mà họp trên mặt nước, và người ta không bày hàng hoá trên sạp mà treo trên những cây sào dài vốn được người dân địa phương quen gọi là bẹo. Những cây bẹo vui mắt treo lủng lẳng đủ loại rau củ quả đầy màu sắc đã làm tươi mới cả một vùng chợ nổi vốn đã rất tưng bừng và nhộn nhịp. 

Ở miền Tây có nhiều chợ nổi, nhưng nổi tiếng nhất là chợ nổi Cái Bè (huyện Cai Lậy - tỉnh Tiền Giang), chợ nổi Cái Răng, Phong Điền (Châu Thành - Cần Thơ), chợ nổi Ngã Bảy (Phụng Hiệp - Cần Thơ), chợ nổi Ngã Năm (Thạnh Trị - Sóc Trăng), chợ nổi Sông Trẹm (Thới Bình - Cà Mau) v.v… 

Chợ nổi nhóm họp cả ngày nhưng đông nhất là vào buổi sáng, khi trời còn mát và nắng hãy còn dìu dịu. Còn gì thư thái và thoải mái hơn khi giữa tinh sương ngày mới được dập dềnh trên chiếc xuồng ba lá len lỏi giữa chợ họp trên sông đông vui, tấp nập, căng lồng ngực hít lấy hít để không khí trong lành của gió mang hương cây trái và sông nước miền Nam, và lặng mình ngắm đôi má đỏ hây hây của những thiếu nữ miệt vườn đằm thắm, dịu dàng đang khua mái chèo trên sóng nước. Và sẽ yêu, sẽ nhớ lắm tiếng ồn ào đặc trưng của chợ nổi - tiếng tành tạch của ghe xuồng đang rẽ sóng, tiếng mặc cả, tiếng mời chào, í ới gọi nhau hối hả…

 

Mặc dù nhóm họp trên sông nhưng chợ nổi hầu như không thiếu một mặt hàng nào của chợ trên bờ, từ cây kim, sợi chỉ cho đến các loại thực phẩm, đồ gia dụng. Và quán xá cũng theo người xuống nhóm họp trên sông. Có thể tìm tại đây các món ăn dân dã mang đậm chất Nam Bộ như bánh canh ngọt, bánh bột lọc, hủ tiếu vườn v.v… với giá bình dân mà lạ miệng. Thật thú vị khi ngồi thảnh thơi trên chiếc xuồng con tròng trành vừa thưởng thức các món ăn thơm ngon đậm đà vừa thoả sức ngắm nhìn những chiếc thuyền chở đầy cây trái đang lướt qua trước mắt…

Miền Tây Nam Bộ với khí hậu nhiệt đới gió mùa và dòng sông Cửu Long chở nặng phù sa đã bồi đắp nên một vùng cây trái trĩu cành cùng những dòng sông đầy ắp cá tôm. Vì vậy mà ở chợ nổi miền Tây, mặt hàng phổ biến nhất vẫn là hoa quả và thuỷ sản. Qua bao đời nay, các chợ nổi Nam Bộ vẫn giữ nguyên nét sinh thái đặc trưng này. Từ đây, cây trái hoa quả và thủy sản sẽ theo các thương lái xuôi dòng toả đi khắp cả nước… 

Người buôn bán nhóm họp bằng xuồng. Người đi mua cũng bằng… xuồng. Những chiếc xuồng con len lỏi khéo léo giữa cơ man nào là ghe thuyền, mặc dù vậy vẫn rất hiếm khi có một vụ va quệt nào xảy ra. Người miền Nam chân chất, người dân thương hồ trên sông nước miền Tây còn chân chất và đáng yêu đáng quí hơn. Họ sống với nhau bằng cái tình sông nước, mênh mông và rộng rãi như mặt nước sông hồ. 

Tôi còn nhớ, và sẽ nhớ hoài, nhớ mãi ông Sáu, bác Năm, chú Bảy, bà Hai… mỗi khi cặp xuồng vào ghe của họ, mua những trái mãng cầu xiêm, những quả măng cụt, sầu riêng thơm ngon, những trái xoài tượng to và vàng ươm, những quả dưa căng tròn mọng nước… hay những con cá lóc, cá rô còn quẫy nước trong thau. Tôi nhớ tiếng họ cười, lòng ấm áp hơn khi nhìn những khuôn mặt hằn vết thời gian và mái tóc cháy nắng mang dấu ấn của những tháng ngày lênh đênh mưu sinh trên sông nước nhưng lúc nào cũng yêu đời, cũng rạng rỡ tươi vui…

Nhiều khi đang lang thang giữa thành phố ồn ào náo nhiệt, tôi lại thấy nhớ không khí đông đúc rất đặc trưng của vùng chợ nổi, nghe tiếng xe lại nhớ tiếng máy nổ của ghe tàu ngược xuôi, nhìn những sạp trái cây hàng hóa lại nhớ những cây bẹo nhiều màu sắc treo đầy trên ghe thương hồ v.v… và thèm được ngồi trên thuyền dập dềnh sông nước, vừa ăn tô bánh canh, vừa nhìn những em bé đang chơi đùa, ngắm nụ cười bẽn lẽn, đáng yêu của những cô gái má đỏ màu mận hồng đào dịu dàng, đằm thắm… Và để được nghe hoài, nghe mãi tiếng rao hàng, tiếng gọi nhau í ới… giữa lòng chợ nổi đông vui, tấp nập.