Gần đây, bà con nuôi trồng thủy sản rất quan tâm đến sự kiện tại miền Tây Nam Bộ xuất hiện một loại cá mới - cá rô đầu vuông. Với giá thành sản xuất tối đa 18.000 đồng/kg, nhưng giá bán lên đến 35.000 đồng/kg, có bao nhiêu thương lái mua sạch bấy nhiêu, con cá rô đầu vuông đã đưa nhiều nông dân trở thành tỷ phú...

Thăm nơi phát sinh nghề nuôi cá rô đầu vuông

Đặt chân đến vùng đất phát sinh ra con cá rô đầu vuông: ấp 3, xã Vĩnh Thuận Tây, huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang có thể cảm nhận được không khí hồ hởi, phấn khởi của người dân.

Nhiều người đã tỏ ra vui mừng và biết ơn ông Hai Khải, người đã phát hiện ra tiềm năng kinh tế của loại cá này.

Ông Hai Khải, người đã phát hiện ra tiềm năng kinh tế của cá rô đầu vuông

Khi tiếp xúc, ông Hai Khải trò chuyện rất thoải mái và không ngại bày tỏ hết những bí quyết, kinh nghiệm và kỹ thuật nuôi cá rô đầu vuông. Theo ông Khải, nuôi loại cá này không khó, không đòi hỏi kỹ thuật cao mà vấn đề quan trọng là phải quản lý môi trường ao nuôi tốt cộng với chế độ cho ăn hợp lý thì sẽ mang lại hiệu quả cao.

Sau cuộc trò chuyện, ông Hai Khải đưa khách đi thăm ao nuôi của mình. Nhìn bên ngoài, cá rô đầu vuông tương đối giống với cá rô đồng bình thường, chỉ khác là kích thước, khối lượng và tốc độ tăng trưởng lớn hơn rất nhiều so với cá rô đồng bình thường. Cá có phần trên đầu nhô về trước, hơi vuông và bằng.

Hiện tại, ông Khải nuôi khoảng 200 con cá rô đầu vuông giống có kích thước từ 600 - 800g/con để làm cá bố mẹ. Chúng có giá từ 1,5 - 2 triệu đồng/con. Theo ông Khải, thời gian nuôi thương phẩm cá rô đầu vuông tương đối ngắn. Chỉ khoảng 3,5 – 4 tháng nuôi, cá đã đạt cỡ từ 8 - 10 con/kg. Sau 9 - 10 tháng nuôi, cá rô đầu vuông giống có thể đạt kích cỡ 600 - 800g/con. 

Ở giai đoạn đầu loài cá này cũng như cá rô đồng bình thường, rất khó sử dụng thức ăn công nghiệp mà thức ăn chủ yếu của chúng vẫn là thức ăn tươi sống như rotifer, moina... Chính vì vậy, muốn đạt tỷ lệ sống cao trong ương nuôi cá rô đầu vuông thì bắt buộc phải gây được nguồn thức ăn tự nhiên trong ao nuôi trước khi thả cá bột và giai đoạn cá nhỏ.

Cá rô đầu vuông

Ngoài ra, trong quá trình quản lý và chăm sóc cá, người nuôi phải đặc biệt quan tâm tới vấn đề môi trường ao nuôi. Về hiệu quả kinh tế khi nuôi cá rô đầu vuông, ông Khải cho biết, chi phí đầu tư cho một ao nuôi cá rô đầu vuông có diện tích 3.000m2, cả thức ăn và thuốc xử lý hết khoảng 140 triệu đồng.

Sau 7 – 9 tháng nuôi thu lợi nhuận trên 800 triệu đồng. Đặc biệt, khác với cá rô đồng bình thường, giữa cá rô đầu vuông đực và cái không chênh lệch nhiều về kích cỡ, trọng lượng, hình thể tăng trưởng trong cùng một ao.

Ngoài ông Hai Khải, còn có ông Trương Phú Quốc ngụ xã Vĩnh Thuận Tây - Vị Thủy - Hậu Giang, là một trong những người may mắn đầu tiên có được loài cá đang có giá trị kinh tế này. Ông Phú cho biết, cách đây hơn 2 năm, khi thu hoạch cá rô nuôi trong ao, ông Quốc phát hiện có nhiều con cá rô lớn hơn cá thường, đầu cá thì vuông. Ông lấy làm lạ bèn nuôi thử. Bầy cá rô lạ đó có hơn 70 con cá.

Ông Quốc thả rô đầu vuông nuôi đại trà với cá rô thường đang sinh sản. Khi thu hoạch cá, ông Quốc bắt được nhiều cá rô con đầu vuông trọng lượng cũng lớn hơn cá rô thường trong bầy. Với kinh nghiệm nuôi cá lâu năm, ông Quốc nghĩ đã “gặp thời” nên tiếp tục giữ lại bầy cá.

8 - 12 con rô đầu vuông là được ký

Khi cá được trọng lượng 80 g/con, ông Quốc tách bầy nuôi riêng, bỏ đói cá cái 2 tháng liên tục đợi khi cá có trứng cho thụ tinh. Số lượng cá bột nở ra đạt tỷ lệ 20%, ông Quốc thả nuôi cùng các cá bột thường. Sau 4 tháng nuôi, ông Quốc cân cá thịt bán và ghi nhận chỉ cân 8 - 12 con rô đầu vuông là được ký, trong khi cá thường từ 15 - 20 con mới vô ký (đạt 1kg cá thịt).

Cũng lạ một điều, rô đực và rô cái đầu vuông tăng trọng đều như nhau, trong khi rô thường thì con đực dù nuôi cùng thời điểm vẫn nhẹ cân so với con cái.

Ông Quốc cũng cho biết thêm đầu năm 2010, ông đã làm thủ tục đăng ký độc quyền thương hiệu cá rô đầu vuông với Sở Khoa học - Công nghệ tỉnh Hậu Giang. 

Loài cá đột biến gien?

Trước những kết quả bước đầu, nông dân nuôi cá các tỉnh ĐBSCL đã xảy ra cơn sốt nuôi cá rô đầu vuông. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại con cá rô đầu vuông sẽ lâm cảnh “dội chợ, rớt giá” như con cá tra. 

Tiến sĩ Lê Hữu Hải, trưởng phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Cai Lậy (Tiền Giang) cho biết, dù hiện nay lợi nhuận thu được từ cá rô đầu vuông rất cao, nhưng nhà nông cần cân nhắc kỹ trước khi thả nuôi, bởi vì, do có quá nhiều người nuôi, trong khi nguồn tiêu thụ chủ yếu ở trong nước, nên khó tránh khỏi chuyện dội chợ, rớt giá, thua lỗ.

Cùng ý kiến như trên, ông Trần Thanh Minh, trưởng Trạm Thủy sản số 1 (Cái Bè, Tiền Giang) khuyến cáo: bà con cần bình tĩnh và nghiên cứu kỹ trước những thông tin về con cá rô đầu vuông, không nên nuôi theo phong trào. Với tốc độ tăng diện tích nuôi cá rô đầu vuông như hiện nay, chắc chắn giá cá sẽ sụt giảm do cung vượt cầu. Ông Minh khẳng định.

Thu hoạch cá rô đầu vuông

Theo ông Lê Chí Bình, Phó chủ tịch Hiệp hội Nghề nuôi và chế biến thủy sản tỉnh An Giang, tỉnh đang thực nghiệm việc nuôi cá rô đầu vuông xem tỷ lệ tiêu tốn thức ăn, thời gian sinh trưởng, năng suất thu hoạch, giá thành sản xuất và giá bán có đúng là “siêu lợi nhuận” như tin đồn hay không.

Trong lúc này không ai có thể khuyến cáo được nông dân đừng ồ ạt nuôi cá rô đầu vuông, vì từ trước đến nay nông dân quen chạy theo phong trào, thấy ai nuôi con gì có lời thì đổ xô nuôi con đó. "Nếu ồ ạt nuôi trong khi nguồn tiêu thụ không có thì chuyện dội chợ, rớt giá chắc chắn sẽ xảy ra”, ông Bình nói.

Theo ông Nguyễn Minh Đức, quyền Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông - lâm sản và thủy sản tỉnh Hậu Giang, cá rô đầu vuông là loài cá đột biến gien. Cho tới thời điểm hiện nay, chưa ghi nhận tỉnh thành nào xuất hiện cá rô đầu vuông như Hậu Giang.