Những ngày này, nông dân các tỉnh miền Bắc đang phải đối mặt với vấn nạn ốc bươu vàng hại lúa. Trước sự phát triển nhanh, mạnh của loài ngoại lai này, nếu không có biện pháp phòng trừ quyết liệt thì chỉ còn cách sống chung với chúng mà thôi.
“Tôi vừa buông tay cấy tối hôm trước, sáng hôm sau ra thăm, hơn một sào lúa mà chỉ còn lại một phần ba, nguyên nhân chính là do ốc bươu vàng ăn trụi”, bà Nguyễn Thị Thúy, đội 1, HTXnông nghiệp Phú Hữu, Thanh Lâm, Mê Linh, Hà Nội buồn rầu cho biết.
Chưa diệt tận gốc
Theo đánh giá của các nhà khoa học, ốc bươu vàng là một trong 100 loài sinh vật ngoại lai nguy hiểm nhất thế giới. Lúa gieo thẳng và lúa cấy mạ non là đối tượng bị ốc bươu vàng hại nặng nhất. Chỉ cần 0,6 con/m2 đã đạt đến ngưỡng phải phòng trừ, nếu 2 con/m2 là đã đạt ngưỡng nguy hiểm phải sử dụng các biện pháp khẩn cấp để phòng trừ.
Ước tính, mỗi năm cả nước có khoảng 1000 ha lúa bị ốc bươu vàng gây hại rất nặng, khiến nông dân phải gieo cấy lại nhiều lần; 22.000 ha bị hại nặng nông dân phải cấy dặm lại từ 1-2 lần và trên 200.000 ha bị hại trung bình- nhẹ, nông dân phải cấy dặm lại thành từng ô nhỏ. Ngoài cây lúa, ốc bươu vàng còn trực tiếp hại rau muống, khoai sọ và nhiều cây trồng khác.
Để phòng trừ, phổ biến nhất vẫn là sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật (BVTV). Tuy nhiên, TS Nguyễn Trường Thành, trưởng Bộ môn Thuốc, cỏ dại và môi trường (Viện BVTV) cho biết “Một số loại thuốc hóa học có hiệu quảtrừ ốc bươu vàng khá cao, nhưng thuốc trừ ốc lại rất độc với cá và các loại động vật thuỷ sinh khác, gây tổn hại đến môi trường sinh thái và sức khỏe con người”.
Hiện nay, chưa có một biện pháp nào thực sự hữu hiệu để tiêu diệt ốc bươu vàng. Ngược lại, chúng còn ăn khoẻ, mau lớn và có sức sinh sản rất nhanh. Một con cái đẻ trung bình 2 lần trong 1 tháng, mỗi lần đẻ có thể đạt 500 trứng trong vòng một tuần, 2 tháng tuổi đã bắt đầu đẻ trứng, có thể sống tới 4- 6 năm và chịu được điều kiện rất khắc nghiệt.
Ốc bươu vàng (OBV) có tên khoa học là Pomacea sp là một loài thuộc nhóm ốc lớn có nguồn gốc từ Nam Mỹ. OBV được nhập vào Việt Nam từ năm 1986 với vài cặp nuôi trong bể xi măng rồi năm 1998 được nhập bằng nhiều cách khác nhau như một nguồn thực phẩm cung cấp cho người và động vật nuôi. Đặc biệt, năm 1992, hai công ty ở phía Nam liên doanh với Đài Loan nuôi OBV trên diện tích 23 ha và cũng từ đó, loài động vật này đã xâm nhiễm vào hệ sinh thái và với điều kiện sinh thái phù hợp, chúng đã phát triển nhanh chóng và trở thành dịch hại trên nhiều loại cây trồng, đặc biệt là lúa và rau muống (Cục BVTV). |
Theo TS Thành, trong điều kiện như trên, con người chỉ còn cách phải chung sống với ốc bươu vàng và chỉ có thể làm sao điều hoà số lượng của chúng để ít gây hại cho cây trồng nhất.
Cần biện pháp tổng hợp
Theo GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh, chủ tịch Hội động vật học Việt Nam, mặc dù ốc bươu vàng đã trở thành đối tượng gây hại đặc biệt nguy hiểm nhưng nhiều người dân vẫn tiếp tục nhân nuôi ốc bươu vàng trong các ao, hồ, đầm để làm thức ăn cho gia súc, gia cầm. “Ngay cả ở trung tâm Hà Nội tại hồ Tây, hồ Hoàn Kiếm nhiều người dân vẫn vô tình hay cố ý thả ốc bươu vàng xuống. Đây là những hành động thực sự gây nguy hiểm đối với hệ sinh thái trong các hồ”.
Nhiều nhà khoa học đều nhất trí cho rằng, để hạn chế tối đa tác hại của ốc bươu vàng cần tiến hành đồng bộ các biện pháp như canh tác tốt (mật độ gieo, tuổi mạ, điều tiết nước,..), biện pháp cơ học (bắt bằng tay, phên ngăn chặn, bẫy dẫn dụ,...), biện pháp sinh học (chủ yếu là sử dụng cá, vịt) và sử dụng thuốc thảo mộc có hiệu quả diệt ốc bươu vàng trên 90% nhưng lại ít độc với cá và động vật thủy sinh, đảm bảo an toàn về môi trường sinh thái.
Đặc biệt, cần chấm dứt tình trạng sử dụng thuốc BVTV bừa bãi và một số thuốc hóa học không được phép sử dụng để trừ ốc bươu vàng.
Minh Cường
Nguồn: Nông Nghiệp Việt Nam