Nhạc sỹ Hoàng Vân tên thật là Lê văn Ngọ sinh năm 1930. Năm 1946 tham gia đội thiếu niên cứu quốc Mai hắc Đế  rồi phụ trách Thiếu sinh quân trung đoàn  165, Sư đoàn 312. Hòa bình lập lại, ông được cử đi học tại Nhạc viện Bắc Kinh - Trung Quốc sau khi tốt nghiệp ông về công tác Đài Tiếng nói Việt Nam chỉ huy dàn nhạc đoàn ca nhạc của Đài Tiếng Nói Việt Nam.

Ảnh: tuoitre.vn

Ông là một trong những nguời sáng tác nhiều bài hát về các ngành nhất, trong đó bài nào cũng được coi là truyền thống ví dụ: Bài Tôi là người thợ lò (ngành khai thác than) Bài ca xây dựng ( ngành xây dựng) Bài ca người giáo viên nhân dân  (ngành giáo dục) Bài Hát về cây lúa hôm nay (Ngành Nông nghiệp) Vì Nhân dân quên mình ( ngành quân đội)… các bài khác Bảy  sắc cầu vồng, chim vành khuyên, Quảng Bình quê ta ơi Tình ca Tây Nguyên, tình ca Hà Nội, Tình ca Vũng Tàu …

Mỗi lần nghe bài hát “ Người giáo viên nhân dân”, chúng ta lại bồi hồi xúc động và tự hào oanh liệt của chiến sỹ trên mặt trận văn hóa đó là các thầy, các cô giáo và cũng đã từ lâu rồi cứ vào dịp tháng 11 ngày Nhà giáo Việt Nam, người ta lại nghĩ nhiều hơn về người thầy với tất cả tấm lòng tri ân sâu sắc,.thầm cảm ơn Nhạc sỹ Hoàng vân đã sáng tác được một bài hát “ sống mãi cùng năm tháng”. Hôm nay, sáng nay chủ nhật, như thường lệ giờ ca nhạc của Đài Tiếng nói Việt nam, tôi được nghe bài “ Người giáo viên nhân dân” của Nhạc sỹ Hoàng Vân.  những lời ca rất đỗi quen thuộc:  “Trên những  nẻo đường của Tổ Quốc xanh tươi, có những loài hoa luôn đậm đà sắc hương, có những bài ca nghe rạo rực lòng người. Bài ca ấy, loài hoa ấy đẹp như em, người giáo viên nhân dân/ .Tâm hồn em tuơi mát xanh như tán lá bàng.Trái tim em đó nhiệt tình như hoa phượng vĩ/  Em đi gieo hạt giống đẹp bao tâm hồn noi gương anh hùng cách mạng chiếu sáng ngời. /Tuổi trẻ bên em là tương lai Tổ quốc lớn lên trong chiếc nôi quê hương Việt Nam”.

Đó là bài ca Người giáo viên nhân dân của nhạc sỹ Hoàng Vân, có thể nói đây là bài ca nổi tiếng nhất về đề tài sư phạm trong  gần nửa thập kỷ qua. Nhạc sỹ kể lại sự ra đời của bài ca này: ông cũng không nhớ rõ lúc viết bài hát  này vào cụ thể năm tháng nào, chỉ biết  rất lâu, phải tới mấy chục năm, vào đầu những năm 70 của thế kỷ trước, lúc đó, ngành giáo dục đang phát triển khá mạnh, hình ảnh của các thầy, các cô, dưới mái trường trong tiềm thức suy nghĩ của mọi người luôn rất đẹp, hình ảnh đó thể hiện những khẩu hiệu treo ở các lớp học : “ TẤT CẢ VÌ HỌC SINH THÂN YÊU”, hình ảnh vô cùng đẹp đẽ  từ trong  ánh mắt của học sinh cũng như cha mẹ các em. Ngành giáo dục lúc đó  đang cần nhiều bài đề tài về người thầy giáo. Hoàng Vân muốn ca ngợi tôn vinh những thầy, cô giáo gánh vác trọng trách của Đảng và nhân dân giao phó; cho đó là việc “ trồng người”một công việc đòi hỏi có tâm, trí cao  và một tình yêu lý tưởng cháy bỏng khát vọng. Phẩm chất của người thầy - tài đức và của học trò - tôn sư thì xã hội  thời nào cũng đòi hỏi và phẩm chất đó luôn được thử thách theo thời gian…

Bài ca của ông ra đời đúng ý nghĩa dành cho các cô giáo trẻ, bài ca có giai điệu trẻ trung, tươi mát và không kém phần nhí nhảnh, tiết tấu sôi nổi. Toàn lời ca  phù hợp với công việc của các thầy, các cô gắn với  học sinh : “ tâm hồn em tươi mát xanh như nhánh lá bàng, trái tim em đó nhiệt tình như hoa phượng vĩ.”. Tâm hồn mát xanh, trái tim đỏ rực, tình  yêu cuộc sống, tình yêu nghề nghiệp; ông muốn nhắn nhủ gửi đến các cô giáo trẻ, muốn khắc họa đôi nét cảm xúc dạt dào tình thương  với lớp học sinh thân yêu. Bởi vậy không thấy nét trầm mặc sâu lắng của giai điệu mà là sự hồn nhiên trong sáng rất phù hợp với nội dung văn học, ông hoàn thành bài  hát này khá nhanh, ít chỉnh sửa, năm đó  nhạc sỹ ở tuổi 40  độ tuổi rất sung sức, Ông đã hát bài hát này  khi đến với các trường học và trước công chúng, luôn nhận  được cảm tình và người nghe đón nhận như một món quà dành cho ngành sư phạm . Thế là bài ca được lan tỏa nhanh trong giới sư phạm và tiếp đó  truyền đi trên làn sóng Đài TNVN. Ca sỹ hát bài này khá thành công là ca sỹ Mỹ Bình, sau đó bài ca trở nên phổ biến, trong các đêm hội diễn văn nghệ của ngành giáo dục.

Lúc đó rất nhiều cô giáo trẻ ở miền xuôi  tình nguyện lên vùng cao dạy học, đem cái chữ cho  dân tộc ít người, được hỏi vì sao ? nhiều cô giáo trả lời “Em rất yêu nhề dạy học, nên thi vào sư phạm”, chỉ đơn giản thế thôi, không tính thiệt hơn và so sánh vật chất sinh hoạt. Một triết gia Hy Lạp có nói: “ Nếu chỉ lấy sự no đủ vật chất làm thước đo hạnh phúc, thì bò là con vật hạnh phúc nhất”.  Cô giáo, thầy giáo vốn giàu có về tinh thần trí tuê, không làm nên của cải vật chất  nhưng người thầy đã tạo ra cho xã hội giá trị tinh thần to lớn  nhất; đó là con người. Đúng như Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã dạy: “ Vì lợi ích  mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm phải trồng người”.

Đã trên nửa thế kỷ trôi qua, bài hát Người giáo viên Nhân dân vẫn có sức truyền cảm, thôi thúc người ta hành động hơn bất cứ lời giáo huấn, hiệu triệu, mệnh lệnh nào, để có được  sự nhiệt huyết của lớp thầy cô giáo trẻ, gắn bó với nghề bằng cả trái tim  lương tâm và trách nhiệm vì học sinh thân yêu.

Đỗ Thông - Xuân Miễn