Giống lúa lai Q ưu số 1 do Công ty giống cây trồng Bắc Ninh cung cấp được huyện Lục Ngạn đưa vào làm mô hình điểm đầu tiên của tỉnh Bắc Giang trong vụ chiêm xuân năm 2009, trên diện tích 11 ha của của 4 xã: Quý Sơn, Kiên Thành, Biển Động, Biên Sơn. Mô hình được thực hiện trên đất hai lúa, sản xuất theo phương pháp cấy thưa, có sự điều tiết nước (gọi tắt là SRI). Trong quá trình sản xuất, cán bộ kỹ thuật của Trạm khuyến nông - khuyến lâm huyện thường xuyên hướng dẫn, chỉ đạo kỹ thuật, theo dõi tình hình sinh trưởng phát triển, tình hình sâu bệnh hại, đánh giá năng suất và hiệu quả của mô hình. Kết quả thực hiện mô hình vụ chiêm xuân, năng suất lúa lai Q ưu số 1 đạt trung bình 3,2 tạ/sào, đặc biệt trên diện tích hơn 2,2 ha tại thôn Bắc Một, xã Quý Sơn năng suất lúa đã đạt 3,5 tạ/sào, thậm chí có gia đình thâm canh tốt đã đạt 4 tạ/sào (cao gần gấp 2 lần so với việc sản xuất lúa thuần Khang dân 18). Tổng kết mô hình cho thấy, giống lúa Q ưu số 1 có thời gian sinh trưởng ngắn tương đương với các giống lúa thuần nhưng lại cho năng suất cao hơn, khả năng chịu thâm canh tốt, chống đổ, khả năng kháng các loại sâu bệnh cao hơn giống lúa thuần Khang dân 18. Đây là giống lúa thích nghi với điều kiện đồng ruộng tại Lục Ngạn.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của UBND huyện Lục Ngạn, trong vụ mùa năm 2009, Trạm khuyến nông huyện đã mở rộng mô hình ra 30 ha tại các xã Trù Hựu, Quý Sơn, Biên Sơn và Biển Động. Riêng tại thôn Bắc Một (Quý Sơn) nhân dân đã tự nhân rộng mô hình ra 12 ha. Gia đình anh Hoàng Văn Cương vụ chiêm xuân chỉ làm 2 sào lúa lai, thấy đây là giống lúa có năng suất cao, cho chất lượng cơm ngon nên vụ mùa này đã tự mua giống về làm trên diện tích 4 sào. Anh vui mừng cho biết: đây là năm đầu tiên gia đình tôi cấy lúa đạt năng suất cao như vậy, vụ mùa này ước tính năng suất lúa lai Q ưu số 1 cũng phải đạt bình quân hơn 3 tạ/sào. Chị Trần Thị Đức cũng vui mừng tâm sự: Sau hai vụ gieo cấy, tôi thấy sản xuất lua lai Q ưu số 1 có nhiều ưu điểm, 1 kg giống cấy được hai sào, tiết kiệm giống và vật tư phân bón. Việc gieo cấy theo phương pháp mới đơn giản mà hiệu quả lại cao.

Giống lúa Q ưu số 1 thực hiện trong mô hình được bố trí tập trung thành khu, lấy các ruộng cấy giống Khang dân 18 theo phương pháp cũ trên địa bàn làm đối chứng.

Do điều kiện thời tiết vụ mùa không thuận lợi cho cây lúa sinh trưởng và phát triển. Thời kỳ gieo mạ và giai đoạn lúa non thời tiết tương đối thuận lợi, tuy nhiên giai đoạn lúa làm đòng và trỗ bông thời tiết nắng nóng kéo dài, nền nhiệt độ cao, lượng mưa thấp, các đối tượng sâu bệnh phát sinh và gây hại làm cho quá trình thụ phấn của cây lúa diễn ra không thuận lợi vì thế năng suất lúa vụ mùa kém hơn so với vụ chiêm xuân. Ước tính năng suất bình quân giống lúa lai Q ưu số 1 trong vụ này đạt khoảng 2,8 tạ/sào, tuy vậy cũng cao hơn so với năng suất lúa thuần từ 1tạ đến 1,1 tạ/sào. Như vậy sản xuất 1 ha lúa lai Q ưu số 1 theo phương pháp SRI cho thu nhập cao hơn giống lúa thuần (Khang dân 18, bao thai…) cấy theo phương pháp cổ truyền khoảng 15 triệu đồng.

Để tiếp tục tổng kết nhân rộng mô hình ra các xã trong toàn huyện, ngày 24/9, UBND huyện Lục Ngạn đã tổ chức Hội thảo đầu bờ về việc sản xuất giống lúa lai Q ưu số 1 theo phương pháp SRI tại thôn Bắc Một – Quý Sơn. Hội thảo có sự tham gia của các nhà khoa học, lãnh đạo UBND một số xã, đội ngũ cán bộ khuyến nông cơ sở và những người nông dân trực tiếp sản xuất giống lúa lai. Tại Hội thảo các ý kiến đều đánh giá cao hiệu quả từ mô hình sản xuất giống lúa lai Q ưu số 1 trên cả vụ chiêm và vụ mùa như: Thời gian sinh trưởng tương đương với giống lúa khác, cây khoẻ, khả năng kháng sâu bệnh tốt, cho năng suất cao; Thâm canh lúa theo phương pháp SRI giảm được lượng giống lúa trên cùng đơn vị diện tích, tiết kiệm nước tưới và vật tư phân bón. Bên cạnh đó do việc cấy thưa 20 – 24 khóm/m2 (lúa thuần cấy 40 – 45 khóm/m2) nên tỷ lệ nhiễm sâu bệnh ở mức thấp, giảm chi phí sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và giảm được công cấy…

Phát biểu tại Hội thảo, ông La Văn Nam – phó chủ tịch UBDN huyện Lục Ngạn đề nghị chính quyền các xã và đội ngũ cán bộ khuyến nông cơ sở cần tập trung tuyên truyền cho nhân dân thấy hiệu quả của mô hình, từ đó sớm xây dựng kế hoạch đưa các giống lúa lai đã được thử nghiệm tại địa phương như Q ưu số 1, Syn 6 vào sản xuất đại trà trong mùa vụ tới. Lục Ngạn phấn đấu trong vụ chiêm xuân tới đưa được 50% diện tích giống lúa lai vào sản xuất theo phương pháp “3 giảm, 3 tăng”, nhất là ở một số xã vùng thấp chủ động được nguồn nước tưới tiêu như Quý Sơn, Phương Sơn, Trù Hựu, Hồng Giang…vv phải xây dựng kế hoạch đưa giống lúa lai vào sản xuất ở 70% diện tích canh tác. Phó chủ tịch UBND huyện cũng đề nghị các cơ quan chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh việc chuyển giao khoa học kỹ thuật cho nhân dân, phối hợp tốt với các đơn vị cung cấp giống lúa bảo đảm cung cấp đủ lượng thóc giống cho nhân dân sản xuất. Bên cạnh hai giống lúa lai Q ưu số 1 và Syn 6 đã được làm mô hình cho năng suất hiệu quả cao, Phòng nông nghiệp và Trạm khuyến nông huyện cần tiếp tục nghiên cứu làm mô hình thêm một số giống lúa mới.