Chúng tôi tạm dừng việc tranh cãi bằng quan điểm khoa học của ông Đinh Văn Quế, Chánh Tòa Hình sự TAND Tối cao, cùng các kiến nghị để pháp luật hoàn thiện hơn.
Cần xem chó dữ là nguồn nguy hiểm cao độ
Trong Bộ luật Hình sự không có chỗ nào quy định “nguồn nguy hiểm cao độ” mà chỉ có quy định “công cụ, phương tiện nguy hiểm”.
Khái niệm nguồn nguy hiểm cao độ chỉ có trong Bộ luật Dân sự (BLDS). Theo Điều 623 BLDS, thú dữ được xem là một trong các nguồn nguy hiểm cao độ, còn chó dữ có phải là nguồn nguy hiểm cao độ hay không lại là vấn đề khác. Chưa có hướng dẫn nhưng theo tôi, nếu chó dữ có khả năng tấn công con người làm cho con người có thể chết hoặc bị thương thì được coi là nguồn nguy hiểm cao độ. Nhưng nó chỉ có ý nghĩa đối với việc xác định bồi thường thiệt hại chứ không có ý nghĩa xác định hành vi phạm tội. Việc xác định hành vi phạm tội của người nuôi chó (chủ chó) phải căn cứ vào các yếu tố cấu thành tội phạm mà chó chỉ được coi là “công cụ, phương tiện” phạm tội.
Chó hay bất cứ một động vật nào mà con người nuôi, dùng vào mục đích (cố ý) xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của người khác thì chó và vật nuôi đó là phương tiện để người phạm tội thực hiện tội phạm. Nếu xâm phạm đến tính mạng thì phạm tội giết người, phương tiện dùng để giết người là con chó.
Trường hợp nếu người đó là người có chức vụ, quyền hạn, theo Điều 277 Bộ luật Hình sự như nhân viên sở thú, cảnh sát… để chó hay thú dữ xổng chuồng gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe người khác thì đó là hành vi phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Người không được giao chức vụ, quyền hạn không phải là chủ thể của nhóm tội về chức vụ, quyền hạn mà vô ý để cho thú dữ xổng chuồng xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của người khác thì chỉ chịu trách nhiệm dân sự, phải bồi thường theo quy định của BLDS mà thôi.
Nhiều chuyên gia kiến nghị nên xem chó berger và nhiều giống chó
nguy hiểm khác là nguồn nguy hiểm cao độ. Ảnh: HTD |
|
Xử lý hình sự: Phải dựa vào ý thức chủ quan
Nuôi chó mà cảnh báo: “Có chó dữ,…” và ai đó bị chó cắn, phải dựa vào ý thức chủ quan của người chủ nuôi chó để xử lý.
Nếu người nuôi chó (chủ chó) nhận thức được việc thả chó trong trang trại, trong khu vực nhà mình để phòng trộm nhưng có khả năng gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe của người khác nhưng vẫn thả; ai vô nhà hoặc trang trại mà bị chó cắn chết cũng mặc, bị thương cũng mặc thì tùy trường hợp người nuôi chó có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết người hoặc cố ý gây thương tích (lỗi cố ý gián tiếp - cố ý không xác định). Trường hợp này cũng tương tự như trường hợp “phòng vệ trước”. Pháp luật nước ta không thừa nhận phòng vệ trước, phòng vệ từ xa (việc phòng vệ với hành vi trái pháp luật của người khác phải đã bắt đầu, đang xảy ra, hoặc có nguy cơ xảy ra ngay tức khắc… nên gài dây điện, cắm chông, thả chó dữ đi lông rông trong vườn được xem là phòng vệ trước, phòng vệ từ xa không được pháp luật cho phép - NV). Trường hợp này, chó được xem là phương tiện thực hiện tội phạm.
Trường hợp người nuôi chó không có ý thức gì về việc phòng vệ, không mong muốn thiệt hại cho người khác như đã có biện pháp bảo vệ (nhốt chó, xích chó…) nhưng vì bất cẩn nên để chó xổng chuồng, đứt dây xích cắn người thì người nuôi chó không bị truy cứu trách nhiệm hình sự mà chỉ là trách nhiệm dân sự.
Như vậy, người nuôi chó chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi họ cố ý (có cả cố ý gián tiếp) để chó cắn người. Còn nếu đã thực hiện các biện pháp thích hợp nhưng bất cẩn, vô ý để chó cắn người khác thì chỉ giải quyết việc bồi thường dân sự. Cần lưu ý là luật pháp cũng đã có quy định nuôi chó phải đăng ký, bảo đảm an toàn cho mọi người, không được thả rông, khi dắt chó ra đường phải có rọ mõm… để xác định ý thức chủ quan của người chủ nuôi chó.
ĐINH VĂN QUẾ, Chánh Tòa Hình sự TAND Tối cao
|
|
Quan điểm và các kiến nghị của chuyên gia
Về dân sự, các chuyên gia thống nhất ở chỗ:
- Chủ vườn, rẫy có quyền bảo vệ tài sản của mình bằng nhiều biện pháp trong giới hạn cho phép và không gây nguy hiểm cho người khác.
- Trong trường hợp vì tự vệ, người chủ tài sản gây ra thiệt hại thì phải căn cứ vào mức độ lỗi để xác định trách nhiệm bồi thường. Việc chủ tài sản dùng các biện pháp có thể gây nguy hiểm sức khỏe, tính mạng của người khác thì dù người bị thiệt hại hoàn toàn có lỗi, chủ sở hữu vẫn chịu những trách nhiệm pháp lý và phải bồi thường.
- Tập quán mót, tự ý đi vào vườn, rẫy người khác không còn phù hợp với luật pháp hiện hành.
Về hình sự, có hai quan điểm khác biệt:
- Chủ rẫy, vườn nuôi chó có cảnh báo, ai tự ý vào vườn nhỡ bị chó cắn, chủ vườn không chịu trách nhiệm gì.
- Phải dựa vào ý thức chủ quan của chủ rẫy: Nếu họ biết chó dữ có thể gây nguy hại cho người khác nhưng cố ý bỏ mặc cho hậu quả xảy ra sẽ bị xử lý hình sự tội danh tương ứng với hậu quả.
Các kiến nghị:
- Nên xem chó berger và nhiều giống chó nguy hiểm khác là nguồn nguy hiểm cao độ.
- Cần bổ sung, quy định rõ ràng về điều kiện nuôi nhốt chó dữ để người nuôi tuân thủ nhằm đảm bảo an toàn cho người dân. |
|